Umembeso: Mokete o kopanyang malapa ka tlhompho le dimpho
Umembeso (isiZulu), o amanang haufi haholo le izibizo, ke mokete wa MaZulu wa ho fana ka dimpho nakong ya leeto la lenyalo. Hangata o etsahala kamora hore dipuisano tsa lobola (kapa ilobolo) di phethwe, leha ka malapa a mang o ka tshwarwa ka letsatsi le le leng le lobola. Sepheo sa ona se seholo ke hore lelapa la monyadi le ise dimpho ho lelapa la monyaluoa, haholoholo ho mme wa hae, e le pontsho ya teboho le tlhompho.
Tshebetso ya Umembeso e qala ka tumellano pakeng tsa malapa: hangata lelapa la monyaluoa le fana ka lenane la dintho tse kopuwang, mme lelapa la monyadi le sisinya letsatsi la mokete. Ka letsatsi leo, baeti ba monyadi ba fihla ka meketjana, dipina le metjeko, ba amohelwa hekeng ya lelapa la monyaluoa. Ho ba le phapanyetsano e monate ya dipina pakeng tsa mahlakore a mabedi, moo ba monyadi ba tsebisang hore ba tlisitse dimpho mme ba kopa tumello ya ho kena ka lelapeng.
Dimpho tse atisang ho bonwa Umembeso di kenyeletsa dikobo, diskarafa tsa hloho, dipinafore le diaparo tse ding, dijo, mealo ya setso e entsweng ka jwang, mme ka dinako tse ding esita le podi e phelang. Ka kakaretso, dimpho tsena di lebiswa haholo ho mme wa monyaluoa le ditho tse haufi tsa lelapa. Ka ditlaleho tse ding, lelapa la monyaluoa le lona le ka fana ka dimpho tse nyane ho lelapa la monyadi e le karabo ya mosa.
Bohlokwa ba setso ba Umembeso bo tebile: ke kgato ya setjhaba e tiisang kopano ya malapa a mabedi le botswalle bo botle pakeng tsa wona. Batho ba bang ba e bona e le nako eo makoti a amohelwang semmuso ke leloko la monyadi, ka moelelo wa hore banyalani ba se ba nkuwa ba nyetswe ka mokgwa wa setso. Leha ho le jwalo, tlhaloso ena e ka fapana ho ya ka lelapa.
Har’a mekgahlelo e atisang ho buuwa ka yona leetong la lenyalo la MaZulu ho na le lobola/ilobolo, izibizo kapa Umembeso, umbondo, le umabo; hape umkhehlo e qotswa ditlalehong tse ding. Tatellano, mabitso le hore na mekgahlelo e meng e kenngwa kapa e tloswa di a fapana ka dibaka, meloko le malapa. Mehleng ena, malapa a mangata a kopanya meetlo ena le dikarolo tsa manyalo a sejoale-joale.
