Bafokeng: Batho ba ahileng lebitso, lefa le matla

Bafokeng (“batho ba phoka”) ke o mong wa meloko ya kgale ya Basotho le Batswana, mme ditso tsa molomo di ba beha hara ba pele ba buang Sesotho. Ho boetse ho bolelwa hore e ne e le hara lihlopha tsa pele tse ileng tsa fallela dibakeng tsa Highveld le sebakeng sa Caledon.

Letshwao la bona le ka sehloohong ke phoka, e leng ntho e ikgethang hobane ha se phoofolo jwaloka meloko e mengata. Leha ho le jwalo, meetlong e meng, Bafokeng ba amahanngwa hape le mmutla kapa morara wa naheng. Sena se bontsha kamoo ditso tsa malapa di ka fapanang ka teng ho ya ka methati ya meloko.

Lefapha le leng le hlahellang haholo ke Royal Bafokeng Nation, le thehiloeng Phokeng haufi le Rustenburg, profenseng ya North West. Hamorao, lefatshe leo le ileng la fumaneha le ruile ka diminerale, haholoholo platinum, la etsa hore setjhaba sena se tsebahale haholo lefatsheng la moruo le setso.

Leha ba bangata ba tsepametse Phokeng, lihlopha tse ding tsa Bafokeng di ile tsa hasana haholo Free State le Lesotho. Mabitso a malapa a amanang le leloko lena a kenyeletsa Mofokeng, Fokeng, Mokwena (methaleng e meng ya Bafokeng), Diale le Mabe.

Mabapi le diboko tsa bona tse felletseng, ho ntse ho emetswe netefatso e tshehetswang ke mehlodi e ngotsweng ya moetlo. Ka hoo, diphetoho kapa tlhahisoleseding e tshepahalang di amohelehile hore histori ena e dule e nepahetse, e hlomphe ditloholo, mme e fetisetswe melokong e tlang ka botshepehi.