MmeNtate

Kgwedi ya Dipalangwang e sa utlwahale ho bapalami ba Afrika Borwa

Ho tloha ka 2005, Afrika Borwa e keteka Kgwedi ya Dipalangwang ka diphatlalatso tsa mmuso tse buang ka polokeho, bokgoni le ntshetsopele. Empa maphelo a letsatsi le letsatsi a batho ba bangata a fapane haholo: literene di kgutsitse, mebila ya mahaeng e putlama, mme dithekisi di jara moroalo o mongata tikolohong e tletseng dikgohlano.

Eastern Cape, moo Mthatha, East London le Gqeberha di leng teng, e bontsha bothata bona ka ho hlaka. Marang-rang a terene a senyehile, diteishene di senngwa, mme ditshebeletso di emisitswe. Ho putlama hona ho hokahane le mathata a maholo a Transnet le PRASA, a kenyelletsang bobodu, taolo e fokolang le ho se lokiswe ha meaho. Hangata ho bolelwa ka “merero ya tsosoloso”, empa phello e bonahalang e nyane.

Le mebila ya lehlohlojane e Joe Gqabi, OR Tambo, Alfred Nzo le Amathole e mpefala selemo le selemo. Dipula di e hlatsoa, dikoti di ata, mme metsana e arohana. Sena se ama pholoso, thuto le temo: diambulense di sitwa ho fihla, bana ba tsamaya hole, balemi ba sitwa ho isa ditholwana mmarakeng.

Ka lebaka leo, indasteri ya dithekisi e fetoha mokokotlo wa dipalangwang, e nkang hoo e ka bang 70% ya maeto a setjhaba le bapalami ba ka bang dimilione tse 15 ka letsatsi. Leha ho le jwalo, mokgwa wa eona o sa hlophiswang hantle o baka ho petetsana, ho khanna hampe le ho nyoloha ha ditefiso. Pefo ya dithekisi, eo hangata e bitswang “e se nang lebaka”, e tsamaiswa ke ntwa ya ditsela, ditumello le matla.

Ha mmuso o bontsha merero e kang Gautrain Gauteng le katoloso ya MyCiTi Cape Town, diprofinse tsa mahaeng di ntse di sala morao. Ho na le ditsela tse ka sebetsang: ho tsosa methapo ya terene e kgethilweng, ho etelletsa mebila ya mahae pele, le ho kenya Taxi Recapitalisation Programme ka tshehetso le boikarabelo bo hlakileng. Dipalangwang di tshwanetse ho tshwarwa jwalo ka tokelo ya botho, eseng pontsho ya dipolotiki.